Hırsızlık

Hırsızlık

Giriş

Hırsızlık suçu, Türk Ceza Kanunu’nu madde 141’de, “Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.” şeklinde tanımlanmıştır. Hırsızlık suçunun hem basit hem de nitelikli şekilleri, resen soruşturulan suçlardandır; yani şikâyete bağlı değildir ve şikâyet süresi bulunmamaktadır.

Basit Hırsızlık

Açıkta bırakılmış eşya, mağdurun özel mülkiyet alanları dışında kalan ve genel erişime açık olan yerlerde bulunan eşyayı ifade eder; bunlar arasında cadde, sokak, park, bahçe, sahil kenarları gibi kamusal alanlar yer alır. Hırsızlık suçunun temel basit şekli, TCK 141. maddesinde, bu tür açıkta bırakılan eşyalarla ilgili olarak ele alınmaktadır.

Basit hırsızlık kapsamında değerlendirilebilecek örnekler arasında şunlar bulunmaktadır:

• İnşaatta çalışan bir işçinin açıkta bıraktığı özel eşyasının çalınması
• İşyeri önüne teşhir amacıyla konulan korumasız ürünlerin çalınması
• Pazar tezgâhlarında açıkta bırakılan eşyaların çalınması
• Ev ya da işyeri taşınmalarında sokakta korunmasız bırakılan eşyaların çalınması
• Plaj gibi alanlarda açıkta bırakılan özel eşyaların çalınması
• Park gibi alanlarda açıkta bırakılan çanta, cüzdan gibi eşyaların çalınması

Eğer hırsızlık suçu, kullanım ya da alışkanlık nedeniyle açıkta bırakılan eşyalar üzerinde işlenmişse, bu durumda suçun basit şekli değil, nitelikli şekli oluşur. Örneğin tarlada bırakılan aletlerin çalınması.

Nitelikli Hırsızlık

Nitelikli hırsızlık suçu, belirli özelliklere sahip taşınır malların çalınmasıyla ilgili olarak ortaya çıkar. Bu özellikler arasında malın kapalı yerlerde saklanması, özel bir fonksiyona sahip olması, özel beceri gerektiren yöntemlerle alınması, kamu malı olması veya suçta teknolojinin kullanılması gibi durumlar yer alır. Nitelikli hırsızlık, bu tür daha karmaşık ve ağır hukuki ihlaller sonucu meydana gelen suçları ifade eder ve bu suçun cezası, basit hırsızlıktan daha ağırdır.

Nitelikli halleri belirtecek olursak

Hırsızlık suçunun;

a) Kime ait olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya hakkında,

b) Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya bunların belli varış veya kalkış yerlerinde bulunan eşya hakkında,

c) Bir afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek veya hafifletmek maksadıyla hazırlanan eşya hakkında,

d) Adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında,

İşlenmesi hâlinde, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Suçun;

a) Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak,

b) Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle,

c) Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarak,

d) Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak veya kilitlenmesini engellemek suretiyle,

e) Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle,

f) Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak,

g) Büyük veya küçük baş hayvan hakkında,

h) Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında,

İşlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Suçun,

Sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır ve onbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

Ayrıca; Hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlâli veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, bu suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikâyet aranmaz.

Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki hükümlere göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Suçun Gece Vakti İşlenmesi

Suçun gece vakti işlenmesi ise verilecek cezanın yarı oranında artırılmasına sebebiyet vermektedir.

Malın Değerinin Az Olması

Malın değerinin az olması da verilecek cezada indirime gidilebileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Kullanma Hırsızlığı

Eğer failin amacı, çalınan maldan kalıcı olarak yararlanmak değil de, sadece geçici bir süre kullanıp sonrasında malı geri vermekse, bu durum basit ya da nitelikli hırsızlık değil, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 146. maddesinde tanımlanan kullanma hırsızlığı suçunu oluşturur. Kullanma hırsızlığı, şikâyet üzerine soruşturulan bir suç olup, ceza kararında aynı maddede öngörüldüğü üzere yarı oranında bir indirim yapılır.

Zorunluluk Hali

Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak amacıyla hırsızlık suçu işlenirse, olayın özelliğine göre verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.

Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık

Hırsızlık suçunda, mağdurun uğradığı zararın giderilmesi durumunda sanığa etkin pişmanlık kapsamında ceza indirimi uygulanabilir (TCK m.168).

• Soruşturma Aşamasında: Eğer mağdurun uğradığı zarar, dava açılmadan önce, yani soruşturma aşamasında giderilirse, sanığa verilecek ceza 2/3 oranında indirilebilir.
• Kovuşturma Aşamasında: Mağdurun maddi zararı, dava açıldıktan sonra, yani kovuşturma aşamasında giderilirse, sanığa verilecek ceza 1/2 oranında indirilebilir.

Hırsızlık Suçu Uzlaşma Yoluna Tabi Midir?

Hırsızlık suçunun Türk Ceza Kanunu madde 141!de tanımlanan basit hali uzlaşma kapsamına girmektedir. Bu durumda, yargılama sürecine geçilmeden önce uzlaşma görüşmeleri yapılması zorunludur. Ancak, TCK’nın 142. ve sonraki maddelerinde yer alan nitelikli hırsızlık halleri söz konusu olduğunda, bu suçlar uzlaşma yoluna tabi değildir.

Hırsızlık Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hırsızlık suçunda görevli mahkeme, Asliye Ceza Mahkemesi'ndir. Yetkili mahkeme ise şu kriterlere göre belirlenir:

• Suçun işlendiği yer: Suçun işlendiği yer mahkemesi, genellikle yetkili mahkemedir.
• Suçun işlendiği yer bilinmiyorsa: Eğer suçun işlendiği yer tespit edilemiyorsa, şüpheli veya sanığın yakalandığı yer mahkemesi yetkili olur.
• Yakalama durumu yoksa: Şüpheli veya sanık henüz yakalanmamışsa, sanığın yerleşim yeri mahkemesi yetkili mahkemedir.