Vasiyetin Açılması (TMK m. 595 vd.)
Vasiyetin Açılması (TMK m. 595 vd.)
Vasiyetname; miras bırakanın ölümünden sonra miras terekesine dair arzularını ihtiva eden, mirasın paylaştırılması ve yönetimine dair ölenin sağlığında düzenlediği ve ancak Türk Medeni Kanununda ön görülen şartlar dahilinde geçerli olan bir ölüme bağlı tasarruf olarak özetlenebilir.
Vasiyetname ile alakalı ilk husus, miras bırakanın ölümü akabinde ilk adım olan vasiyetnamenin açılması konusu olup aşağıda bu prosedür ele alınmıştır.
İlk olarak belirtmek gerekir ki vasiyetnameyi muhafaza eden ya da bulan veya miras bırakanın arzusu üzerine ölümü akabinde bunu yapmakla görevlendirilen kişi, ölüm akabinde derhal vasiyetnameyi Sulh Hukuk Mahkemesine tevdi etmeli, Sulh Hukuk Hâkimliği resen yani kendiliğinden vasiyetnamenin açılması davası açmalıdır.
Bu hususta TMK m. 596 gereğince yetkili mahkeme miras bırakanın yerleşim yeri mahkemesidir.
Akabinde mahkemece TMK m. 597 uyarınca tüm hak sahiplerine vasiyetnamenin ilgili kısmı tebliğ edilir.
Vasiyetname Sulh Hukuk Mahkemesine tevdi edildiğinde mahkeme açık kanun hükmü gereğince kendiliğinden gerekli tedbirleri almak zorundadır.
Bu bağlamda taşınır - taşınmaz sicillerine devir ve tasarrufların önlenmesi, yani vasiyet lehtarı açısından hak kaybı olmaması adına mahkemece müzekkereler yazılıp ihtiyati tedbir talep edilebilir.
Vasiyetnamenin notere tevdi durumu söz konusu ise belirtmek gerekir ki noterlikler genellikle nüfus müdürlüğüne bildirimde bulunmaktadır. Bu sebeple mirasçılar vasiyetname lehtarı aleyhine devir - tescil işlemleri yapmak istediklerinde ilgili makamlarca genellikle vasiyetname metni veya iptaline dair bir karar istenmekte ve işlem yapılamamaktadır. Ancak yine de tedbirli olmak adına vasiyetin açıldığı mahkemeden ayrıca tedbir talep edilmesi yerinde olacaktır.
Sulh Hukuk Hâkimi, vasiyetnameyi teslim aldıktan sonra 1 ay içinde açmalıdır. Bu aşamada vasiyetnamenin açılması prosedürü, Sulh Hukuk Mahkemesinin ilgililere tebligat yapıp vasiyetnamenin açılacağı güne davet etmesi, vasiyetnamenin açılıp okunması, zabıt tutulması, hazır bulunanlarca imzalanması ve ilgililerden talep edenlere vasiyetname suretinin tebliğinden ibarettir.
Önemle belirtmek gerekir ki bu işlemler vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın yapılır, geçersizlik iddiası ilgililerince ayrıca öne sürülmelidir. Ayrıca bu iddiaları değerlendirecek olan mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi değil Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Vasiyetnamenin açılmasında özellik arz eden husus; mirasçılara tebligat yapılması zorunluluğudur ki bu sebeple basitçe açıklanan bu prosedür epey uzayabilmektedir.
Bu bağlamda Yargıtay; " Vasiyetnamenin açılması işleminde vasiyetnamenin örneğini ilgililere tebliğ etmek, mirasçılara istekleri halinde bir mirasçılık belgesi vermek ve terekeye dahil malları yasal mirasçılara geçici olarak teslim etmek yahut resmi yönetimi emretmek gerekmektedir. Somut olayda; mahkemece vasiyetnamenin okunmasına karar verilmiş ise de, tüm mirasçılara TMK 595, 596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere vasiyetname ekli tebligatların tebliğ edildiğine ilişkin belge bulunmadığı gibi, duruşma sırasında da vasiyetnamenin tebliğ edildiğine ilişkin ifadenin tutanaklarda yer almadığı anlaşıldığından, tüm mirasçılara vasiyetnamenin tebliğ edilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş ve bu husus bozmayı gerektirmiştir." (Y.3.H.D. 2016/13657 K. – barandogan.av.tr) şeklinde içtihat ederek vasiyetnamenin açılmasını tüm mirasçılara tebliğ etme zorunluluğu bulunduğunu ortaya koymuştur.
TMK m. 595 çerçevesinde vasiyetnamenin açılmasından yani okunmasından ve buna dair verilen kararın kesinleşmesinden sonra vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık hak düşürücü süre söz konusudur.1 yıllık süre vasiyetnamenin okunup okunma kararının kesinleşmesinden itibaren başlar. Bu süre sonunda bir diğer yazımızda ele aldığımız “vasiyetnamenin tenfizi” davası açılıp vasiyet gereğinin yerine getirilmesi talep edilmelidir. (Bkz: Vasiyetin Tenfizi).
